Lại là một cuốn sách nữa đến từ tác giả Thu Giang Nguyễn Duy Cần, một cuốn sách với nội dung vô cùng sâu sắc và cần thiết. Cuốn sách viết về cách sống, đạo xử thế của người Á Đông, mà theo mình nó sẽ là lựa chọn chính xác hơn dành cho độc giả Việt so với những cuốn sách của các tác giả đến từ Âu Châu.
TÓM TẮT NỘI DUNG
Cuốn sách bao gồm 6 chương với 134 trang giấy - không qua dày để chiêm nghiệm. Nhưng như chính tác giả đã viết, thuật xử thế nếu để viết ra bằng ngôn từ thì phải tốn cả đời cũng chưa xong. Nhưng những nội dung trong cuốn sách đã được tinh gọn nhất có thể, mà vẫn truyền tải đủ. Những câu chuyện trong cuốn sách phần lớn được dẫn từ những bài học của thời kỳ Hán - Sở (có gồm một vài ví dụ đến từ phương Tây). Những bài học về lòng tự ái, chữ "Lễ" của người Á Đông, ân và oán, đạo cương nhu, cách sống, sự khiêm nhường.
ĐÁNH GIÁ CHI TIẾT
Cái ngu của người xưa dạy ta nhiều hơn cái khôn của họ.
Bằng ngòi bút tài hoa của một bậc học giả, tác giả Thu Giang đã cho "ra lò" một cuốn sách rất tinh tế và dễ "tiêu hóa". Đối với một đọc giả đã xem qua bộ sách của ông thì mình đánh giá cuốn sách này dễ tiếp cận hơn hẳn. Hoặc đối với những đọc giả là fan của thời kỳ Hán - Sở tranh hùng thì ở đây tác giả Thu Giang đã cho ta thấy một số bài học khác biệt - bằng con mắt của một nhà tri thức.
ĐIỂM KHÁC BIỆT Ở CUỐN SÁCH
Giữa chốn ba quân có thể đoạt được soái ấn nhưng không thể đoạt được cái chí của kẻ thất phu.
Ở chương đầu tiên, tác giả đã dẫn một câu chuyện rất đỗi quen thuộc: câu chuyện về thầy bói mù xem voi. Để cho ta thấy rằng mọi sự trên đời này đều tồn tại nhiều phương diện, cái bạn nhìn thấy và cho là đúng chưa chắc người khác đã thấy và ngược lại. Đừng tự cho mình là hay là sáng suốt, bậc thánh nhân có thể thấy được nhưng cũng chỉ là thấy được hơn bạn mà thôi, chứ không thấy được tất cả. Như mình có dẫn lại một đoạn trong sách như trên, một trích dẫn mình thấy rất ấn tượng, nó đã thể hiện đầy đủ cho nội dung của chương đầu, về Lòng tự ái. Chính lòng tự ái đã khiến cho tâm ta loạn, mắt ta mờ, để rồi dẫn đến tự phụ, tự cao.
Từ 15 đến 20 tuổi, cha cho phép con thông minh hơn cha,
Từ 20 đến 25 tuổi, con cũng được quyền tin rằng con thông minh bằng cha,
Nhưng bắt đầu từ 25 tuổi trở lên, cha bắt buộc con phải nhìn nhận sự thông minh của cha hơn con nhiều một cách tuyệt đối vậy.
Tuổi trẻ là khoảng thời gian đẹp của một đời người, và người trẻ mang trong mình những nhiệt huyết, những tinh thần lực mạnh mẽ. Nó vô tình khiến cho tuổi trẻ vương vào lòng tự ái, lòng tự ái khiến ta cho rằng mình là nhất, xem thường những bậc tiền nhân, xem thường cả những kẻ hậu bối. Nếu bạn đã từng trải qua tuổi trẻ như thế, hoặc ít hơn là đã đọc được bài viết của mình, hy vọng bạn hãy dành một ít sự “cảm thông” cho tuổi trẻ nhé.
Ở Thuật xử thế của người xưa, tác giả Thu Giang đã nhấn mạnh tầm quan trọng của chữ “Lễ” trong thuật xử thế của người Á Đông. Chữ "Lễ" theo tác giả có nghĩa là hy sinh, là không chạm đến lòng tự ái của người khác. Chữ "Lễ" cũng là lời giải, giải pháp cho lòng tự ái. Tác giả cũng đưa ra 2 nguyên tắc quan trọng của mật pháp xử thế, đó là:
- Chứ chạm vào lòng tự ái của ai cả;
- Ẩn ác dương thiện.
Nếu ở nguyên tắc 1 thì rất dễ hiểu (thực hành thì có vẻ khó hơn nhiều) còn ở nguyên tắc 2 thì sao ? Ẩn ác dương thiện nếu để nói dễ hiểu thì là việc che đi cái xấu, cái dở của người khác; tuyên dương cái đẹp cái tốt của họ. Không để lòng tự ái chi phối bản thân, khiến bản thân dùng lời nói để xúc phạm người khác:
Thường thường, người ta có thể tha thứ cho ta một tội ác dễ hơn là tha thứ cho ta một lời nói độc.
Tác giả cũng đưa vào một vấn đề rất hay về nguyên tắc “Ẩn ác dương thiện”. Mà theo mình chúng ta sẽ rất dễ mắc phải lỗi sai. Đó là bỏ qua quan hệ bạn bè, anh em, trên dưới; cho rằng bản thân là người trên, người sang, người quyền quý mà được phép đối xử thiếu tôn trọng với kẻ dưới, kẻ hèn, kẻ sĩ. Kể cả trong mối quan hệ bạn bè, phép “Ẩn ác dương thiện” càng phải chú ý.
Có tài mà cậy chi tài,
Chữ tài liền với chữ tai một vần…
Hai câu thơ trên chắc hẳn đã quá quen thuộc với người Việt, được trích ra từ đoạn thơ cuối của Truyện Kiều. Hai câu thơ của đại thi hào Nguyễn Du cũng mang một phần nội dung của cuốn sách, và là một điều quan trọng của thuật xử thế. Ở phần nội dung này, mình có thấy liên hệ tới Kế thứ 27: Giả si bất điên trong binh pháp Tôn Tử. Ví như Lưu Bị, vờ là một kẻ hèn mọn, sấm to đã giật mình và rồi để lại cho hậu thế câu chuyện về Tam Quốc tranh đấu. Hay như chuyện về Dương Tu, một mưu sĩ nổi tiếng thông minh của Tào Tháo. Ông cậy tài văn chương chữ nghĩa đã khiến Tào Tháo ganh ghét, đồng thời với việc ông đoán được tâm ý của Tào Tháo nên đã dẫn đến cái chết của bản thân. Triết lý trong hai câu chuyện trên cũng như ở Chương 3 Có tài mà cậy chi tài vẫn còn nguyên giá trị từ xưa đến nay.
Thi ân mạc niệm
Thọ ân mạc vong.
Ân ân oán oán là một vấn đề mà bao người phạm vào từ xưa đến nay. Câu chuyện của Hàn Tín và Lưu Bang là một dẫn chứng, Hàn Tín dũng mãnh lập bao công lao, dựng lên cơ đồ của nhà Hán, cứ nghĩ rằng mình đang "thi ân". Nhưng ông đâu có ngờ rằng vì cái "thi ân" đó và với cách xử thế sai sót mà ông lại rước họa diệt thân. Hán Vương Lưu Bang bị chạm đến lòng tự ái, vẫn dứt khoát hạ thủ với Hàn Tín, dù chính ông là người "thọ ân". Một câu chuyện thôi, theo mình cũng đủ để hiểu và đạo ân oán.
Nhu thắng cương, nhược thắng cường
Thời nay, có rất nhiều bạn trẻ sẵn sàng liều mình vì "thà chịu chết chữ không chịu nhục". Chữ "nhục" từ bao giờ đã trở nên rất nặng nề đối với các bậc "nam tử". Chúng ta ai cũng được biết đến câu chuyện Việt vương Câu Tiễn nằm gai nếm mật chờ thời cơ phục thù, hay câu chuyện Hán Tín luồn cúi để tránh họa diệt thân. Đạo cương nhu đã giúp người xưa tránh được nhiều mối nguy, cũng vì thế mà Đạo cương nhu được đánh giá cao trong Thuật xử thế từ xưa đến nay. Có thể gói gọn Đạo cương nhu trong 1 từ "NHẪN". Muốn trở thành người mà người khác tôn kính phải nhẫn được cái người khác không nhẫn được.
BIẾT SỐNG
Tài và bất tài đều như nhau, đều là quấy cả
Chỉ có kẻ nào biết, là sống mà thôi.
Trong đời, làm gì có kẻ khôn người dại, chỉ có người không biết thời thế. Biết thời thế để tiến thoái phù hợp. Kẻ chiến thắng không phải kẻ thông minh nhất, nhưng kẻ thông minh nhất chắc chắn sẽ chiến thắng. Chương cuối của cuốn sách mang tiêu đề - Biết sống, là chương gói gọn cho cả nội dung của 5 chương – 5 thuật xử thế của người xưa. Nói như vậy là vì Biết sống là một đỉnh cao của thuật xử thế, Biết sống bao gồm tất cả, và Biết sống cũng là thuật xử thế khó nhất. Hay như tác giả có viết:
Cái biết như thế, cái điều có thể cảm được mà không thể nói ra được, có thể hiểu được mà không thể chỉ ra được ấy,…
Thật vậy, những bậc trí dũng như Dương Tu, Hàn Tín hay cả Khổng Tử còn phạm vào lỗi sai của thuật xử thế để rồi phải gánh họa. Nên để Biết sống thì phải học Phạm Lãi, Trương Lương…mà muốn học Phạm Lãi, Trương Lương thì phải biết và hiểu thật rõ thuật xử thế, để rồi có thể áp dụng được vào cuộc sống. Chớ quen thói hiểu biết sơ sài, chú bề rộng mà quên bên sâu. Và muốn biết và hiểu thật rõ được thuật xử thế thì phải mua sách ngay về và nghiên cứu thêm nhé các bạn ^^ Thuật xử thế của người xưa đang được NXB Trẻ bán nè. Các bạn có thể mua và ủng hộ sách bản quyền nha.
Cuối cùng thì “Thư bất tận ngôn, ngôn bất tận ý”, nội dung và cái hay của cuốn sách thì có quá nhiều để mình có thể diễn tả thành lời văn được, chi bằng các bạn đọc bài viết thấy phù hợp thì có thể chiêm nghiệm ngay đi nha.